Tengbûna aortê di zarokan de çi ye? Tengbûna aortê zehmetiya herikîna xwînê ye ji ventrîkula çep a dil bo laş ji ber tengbûnê. Di zarokan de herî zêde di asta valva aortê de tê dîtin û bi piranî zikmakî ye. Di dilekî normal de valva aortê vedibe û dihêle xwîna bi oksîjenê dewlemend derbasî damara aortê bibe. Dema valva aortê teng be, ventrîkula çep neçar dimîne ku zextek bilindtir çêbike da ku xwînê bişîne laş. Bi demê re ev yek dikare bibe sedema stûrbûna masûlkeya dil û di rewşên pêşketî de xerabûna fonksiyonên dil. Tengbûnên li derveyî valva aortê, di bin valvê de an jî li ser valvê, jî dikarin bi heman rengî herikîna xwînê asteng bikin. Lê belê rêbazên dermankirina van nexweşiyan dikarin cuda bin. Tengbûna aortê di zarokan de çima çêdibe? Tengbûna valva aortê di zarokan de bi gelemperî di dema pêşketina dil de di zikê dayikê de çêdibe. Yek ji sedemên herî berbelav ev e ku valva aortê bi du pelan pêş dikeve, lê di rewşa normal de divê sê pelên wê hebin. Ev wekî valva aortê ya bîkuspîd tê binavkirin. Di hin zarokan de pelên valvê dikarin stûr, req an bi hev ve zeliqî bin. Di rewşên kêmtir de tengbûnên avahiyê yên ku di bin valva aortê de an li ser wê pêş dikevin jî dikarin herikîna xwînê ya ji dil derdikeve zehmet bikin. Nîşanên tengbûna aortê di zarokan de çi ne? Nîşan li gorî asta tengbûnê û temenê zarokê diguherin. Di zarokên bi tengbûna aortê ya sivik de dibe ku tu gilî neyê dîtin. Di tengbûnên navîn û pêşketî de ev nîşan dikarin xuya bibin: - Zû westîn û bêhêzî - Tengenefesî di dema werzîşê de - Êşa sîngê - Gêjbûn an ji hişê xwe çûn - Lêdana bilez a dil - Zehmetiya xwarinê di pitikan de - Zêdebûna kêmî a kîloyê - Di rewşên giran de nîşanên têrnebûna dil Bi taybetî ji hişê xwe çûn an êşa sîngê di dema werzîşê de dikare nirxandina kardiyolojîk a lezgîn hewce bike. Tengbûna aortê ya krîtîk di nûzayan de Di hin pitikan de valva aortê ji jidayikbûnê ve bi dereceyeke pêşketî teng dibe. Di nûzayên bi tengbûna aortê ya krîtîk de dibe ku pompekirina têra xwînê ji aliyê dil ve bo laş zehmet bibe. Di van pitikan de nefesgirtina bilez, nekarîna xwarinê, zerbûn, lêdana qels a nebzê, lingên sar û tengasiyeke giran a gera xwînê dikarin çêbibin. Bi taybetî bi girtina girêdana damarî ya bi navê duktus arteriozûs rewşa pitik dikare zû xerab bibe. Tengbûna aortê ya krîtîk nexweşiyeke dil a giran e ku dikare di dema nûzayîtiyê de dermankirineke lezgîn hewce bike. Tengbûna aortê di zarokan de çawa tê teşxîskirin? Tengbûna aortê bi muayeneya fîzîkî û rêbazên wênekêşiyê yên ji aliyê pisporê kardiyolojiya zarokan ve tê teşxîskirin. 1. Muayeneya fîzîkî Nalîna ku di muayeneya dil de tê bihîstin dikare yek ji nîşanên pêşîn ên tengbûna aortê be. 2. Ekokardiyografî (EKO) Rêbaza teşxîsê ya bingehîn e ku avahiya valva aortê, asta tengbûnê, lezgîniya herikîna xwînê û fonksiyona ventrîkula çep dinirxîne. 3. Elektrokardiyografî (EKG) Rîtma dil û vedîtinên têkildarî barê zextê yê li ser ventrîkula çep dikarin bêne lêkolînkirin. 4. MR an BT ya dil Dikare di hin nexweşan de ji bo nirxandina bi berfirehî ya avahiya aortê û anomalîyên hevalbend were bikaranîn. 5. Kateterîzasyona dil Dema pêwîst be dikare ji bo pîvandina zextên di nav dil de û di heman danişînê de ji bo kirina dermankirina destwerdanî were bikaranîn. Tengbûna aortê di zarokan de di kîjan rewşan de dermankirinê hewce dike? Di her tengbûna aortê de emeliyat an dermankirina destwerdanî ne pêwîst e. Zarokên bi tengbûneke sivik û fonksiyonên dil ên normal bi gelemperî bi kontrolên kardiyolojîk ên birêkûpêk têne şopandin. Lê belê di rewşên jêrîn de dibe ku destwerdan pêwîst be: - Tengbûna aortê ya pêşketî - Êşa sîngê an ji hişê xwe çûn di dema werzîşê de - Xerabûna fonksiyona ventrîkula çep - Barê zextê yê diyar li ser dil - Pêşketina tengbûnê di dema şopandinê de - Tengasiya giran a gera xwînê di nûzayekî de Biryara dermankirinê ne tenê li gorî nîşanan, lê li gorî vedîtinên ekokardiyografiyê û rewşa giştî ya dil tê dayîn. Rêbazên dermankirina tengbûna aortê di zarokan de çi ne? Armanca bingehîn a dermankirinê ew e ku herikîna xwînê ji dil bo laş sivik bibe û barê zextê yê li ser ventrîkula çep kêm bibe. Rêbaza ku were bikaranîn li gorî cihê tengbûnê, taybetmendiyên anatomîk ên valvê, temenê zarokê û rewşa tenduristiyê ya giştî tê diyarkirin. 1. Valvuloplastiya aortê bi balonê Valvuloplastiya aortê bi balonê yek ji rêbazên dermankirinê yên destwerdanî ye ku di zarokên bi tengbûna valva aortê ya guncaw de tê bikaranîn. Di vê prosedûrê de bi alîkariya kateterekî ku di damareke kêlekê de tê pêşvebirin, digihîjin valva aortê ya teng. Bi bayêdana balona taybet a li serê kateterê, vebûna valvê tê fireh kirin. Bi vî awayî armanc ew e ku derbasbûna xwînê bo damara aortê sivik bibe. Valvuloplastiya bi balonê emeliyata dilê vekirî hewce nake. Lê belê piştî prosedûrê dibe ku herikîna valvê çêbibe an bi demê re dîsa tengbûn pêk were. 2. Rastkirina emeliyatî ya valva aortê Di hin zarokan de dibe ku avahiya valva aortê ji bo firehkirina bi balonê guncaw nebe an dermankirina bi balonê encameke têr nede. Di van rewşan de dikare rastkirina emeliyatî ya valvê were kirin. Di dema emeliyatê de pelên valvê dikarin ji hev bên veqetandin, tevnên stûrbûyî dikarin bên rêkxistin an vebûna valvê dikare bê başkirin. Armanc ew e ku heya ku gengaz be valva xwezayî ya zarokê bê parastin. 3. Guhertina valva aortê Dema valva aortê bi giranî xera bûbe û rastkirin ne gengaz be, dibe ku guhertina valvê pêwîst be. Di zarokan de guhertina valvê ji ber pêvajoya mezinbûnê divê bi baldarî were plankirin. Vebijarkên valva mekanîkî an biyolojîk xwedî berjewendî û sînorên cuda ne. Bi taybetî di nexweşên bi valva mekanîkî de dibe ku dermankirina demdirêj a bi dermanên xwînşil pêwîst be. 4. Emeliyata Ross Emeliyata Ross rêbazeke emeliyatî ya taybet e ku di nexweşên zarok ên hilbijartî de dikare were kirin. Di vê prosedûrê de valva pişikê ya nexweş bi xwe tê veguhestin cihê valva aortê. Li devera valva pişikê damareke valvdar a guncaw tê danîn. Yek ji berjewendiyên vê rêbazê ew e ku valva zindî ya ku hatiye veguhestin cihê aortê dikare bi zarokê re mezin bibe. Lê belê emeliyata Ross prosedûreke tevlihev e û di salên paşîn de dibe ku li her du deverên valvan destwerdaneke nû pêwîst be. 5. Dermankirina emeliyatî ya tengbûnên di bin valva aortê de û li ser wê Di hin zarokan de tengbûn rasterast di valva aortê de nîne, lê di bin valvê de an li ser wê ye. Di van rewşan de dermankirin dikare wekî rakirina tevna ku dibe sedema tengbûnê an firehkirina emeliyatî ya devera têkildar were plankirin. Ji ber vê yekê teşxîsa anatomîk a rast ji bo diyarkirina rêbaza dermankirinê ya guncaw girîngiyeke mezin heye. Emeliyata tengbûna aortê di zarokan de xeternak e? Emeliyatên tengbûna aortê ji aliyê tîmên bi ezmûn ên emeliyata dilê zarokan ve têne kirin. Xetereyên emeliyatê li gorî temen, kêş, avahiya valvê, fonksiyona dil a zarokê û berfirehiya prosedûra ku were kirin diguherin. Di nav tengasiyên gengaz de: - Xwînrêjî û enfeksiyon - Tengasiyên rîtma dil - Herikîna valvê an dîsa tengbûn - Xerabûna fonksiyona dil - Di salên paşîn de pêdiviya bi destwerdana nû hene. Berî dermankirinê divê feydeyên çaverêkirî û xetereyên gengaz bi berfirehî bi malbatê re bêne nirxandin. Pêvajoya başbûnê piştî dermankirina tengbûna aortê Dema başbûnê li gorî rêbaza dermankirinê ya hatî bikaranîn diguhere. Piştî valvuloplastiya bi balonê dirêjahiya mayîna li nexweşxanê bi gelemperî ji emeliyata dilê vekirî kurttir e. Piştî dermankirina emeliyatî zarok di lênêrîna tund û di beşê de têne şopandin. Di vê pêvajoyê de: - Fonksiyona dil tê nirxandin. - Herikîna xwînê ya di valva aortê de tê kontrolkirin. - Herikîna valvê an dîsa tengbûn tê lêkolînkirin. - Rîtma dil tê şopandin. - Dermankirinên bi derman ên pêwîst têne rêkxistin. - Xwarin û pêşketina fîzîkî têne şopandin. Zarok piştî dermankirina tengbûna aortê dikarin normal bijîn? Piştî dermankirineke serkeftî gelek zarok dikarin mezinbûn û pêşketineke normal nîşan bidin. Zarok dikarin jiyana dibistanê bidomînin û li gorî pêşniyarên pisporê kardiyolojiyê beşdarî çalakiyên fîzîkî bibin. Lê belê tengbûna valva aortê dibe ku piştî dermankirinê jî şopandineke birêkûpêk hewce bike. Di hin nexweşan de di salên paşîn de tengbûn an têrnebûna valvê dikare pêş bikeve. Bi taybetî di pêvajoya mezinbûnê de dibe ku pêdiviya bi destwerdaneke nû derkeve holê. Ji ber vê yekê kontrolên demdirêj ên kardiyolojiya zarokan girîng in. Teşxîsa zû çima girîng e? Dema tengbûna aortê zû tê dîtin, barê zextê yê li ser dil û pêşketina tengbûnê dikarin bi birêkûpêkî bêne nirxandin. Destwerdana ku di wextê rast de, dema pêwîst be, tê kirin dikare xetera zirara mayînde ya masûlkeya dil kêm bike. Bi taybetî di nûzayên bi tengbûna aortê ya krîtîk de teşxîsa zû û dermankirina lezgîn dikare jiyanê xilas bike. Ji bîr nekin: Tengbûna aortê di zarokan de her tim emeliyata dilê vekirî hewce nake. Dema ku rewşên sivik bi birêkûpêkî têne şopandin, di tengbûnên giran de firehkirina bi balonê an dermankirina emeliyatî dikare were bikaranîn. Teşxîsa zû, hilbijartina rast a dermankirinê û şopandina kardiyolojîk a demdirêj ji bo parastina tenduristiya dilê zarokan girîngiyeke mezin heye.